Читать книгу: «Verzäll mer jet vun Kölle!»

Шрифт:


Erste Auflage 2020

© 2020 Dabbelju Verlag, Köln –

Lizenzgeber: Armin Foxius, Köln

Alle Rechte vorbehalten. Kein Teil des Werks darf in irgendeiner Form (durch Fotografie, Mikrofilm oder anderes Verfahren) ohne schriftliche Genehmigung des Verlages reproduziert oder unter Verwendung elektronischer Systeme verarbeitet oder vervielfältigt werden.

Umschlaggestaltung: Alexander Foxius

ISBN 978-3-939666-51-6

Vorbemerkung

Der Kölsch-Autor Armin Foxius schrieb für die Kölnische Rundschau in den letzten Jahren 60 Kölsche Verzällchen, die dort als regelmäßige, monatliche Kolumne veröffentlicht wurden.

Diese sind hier in alphabetischer Reihenfolge der Titelüberschriften versammelt, nicht in der chronologischen Reihe ihres Erscheinens. So entstehen interessante und reizvolle Nachbarschaften.

Das benutzte Kölsch orientiert sich an der gesprochenen Sprache, den großen Meistern, den Vorgaben von Hönig, Wrede, Reisdorf, den Anregungen von Heribert H. Hilgers und den Publikationen der Akademie för uns kölsche Sproch.

Inhalt

Cover

Titel

Impressum

Aachunsechsich

Alles rennt: Mer han Advent!

Bedde, sich bedde un beddele

Dä Jung em Stadion

Däm Vostell si Jeißbockheim

Dat et sujet noch jitt

De Wohrheit üvver de Hellije Drei Künninge

„Die Spölmaschin ben ich“

Deselve Stroß

Drei Künninge, Dömche, Luther-Pöppche

Dreikünningestroße

Dud un nit verjesse

Eikall

Ens öm der Block trecke un bedde

Ens widder en et Kino jon!

Et Ieshönche

FC, Fortuna, Viktoria: Eren en et Museum!

Hadder och Müs?

Händels Jädche

Haupsaach: mobil

He sprich der Zinter Klos

Hervs un drette Plöck

Huusputz un Faastezick

Karneval un Fastelovend

Kein Stroßename un kein Huusnummere

Kölle för fuffzehn Euro

Kölle: En Stadt us Dörper

Kölle weed wach

Kölsche Mädcher künne bütze

Ming leevste Stroß

Ming Zeidung

Muschele

Namensdach

Nu jo et Motto nit verjesse!

Nümaat

Nor eine Wunsch om Zeddel

Op Chressdach Böcher schenke?

Pol halde!

Rhingkilometer 688

Rolltrapp kapott?

Romanisch es romantisch

Sammele

Schäl Sick, Tünnes Sick

Schnuut un Schnütgen

Silvestervörsätz

Simeleere un Nohdenke

Su e klei Böcherlädche

Su en kölsche Weetschaff

Su en Sproch

Su Kuns em Jröne

Sujet wie e Märche

Sujet wie parallele Welten

Täterä un Tatatatam

Uns neu Trapp am Rhing

Uns Stroßebahn, jenannt: U

Üvver sibbe Bröcke musste jon!

Vör der Hahnepooz

Wo es dä Schlössel?!

Zwesche de Sessione

Zwölf Apostele un ei deck Hohn

Über den Autor

Aachunsechsich

Letzten Sonndach es en schön Usstellung em Zeuchhuus, unsem Stadtmuseum, zo Engk jejange. Die wor sujar noch wäje däm Andrang verlängert woode! – Tja, un do jing et üvver „Aachunsechsich“ en Kölle, alsu 1968, he, bei uns. – För ville e Johr vun jet Neuem, vun Aufbruch, vun Jö! un Vöran! För andere e Johr met Krawall un jäjen alles, wat wor. Ävver hück weiß mer, dat wor allt ne Schnett, jot zwanzich Johr nohm Kreech, ne Schnett, dä nüdich wor un kumme moot. Un de jung Lück däte froche: Papa, Opa, wat hat ehr eintlich en däm widderlijje Kreech jemaat? Do wor en ville Familije, nä, em janze Land Funkstell jewäse, keiner wollt jet jewoss han, un vill ahl Nazis soße widder deck un fett un met Maach en huhe Positione.

Ävver „Aachunsechsich“ wor nit nor he; och en Amerika, en Paris, en Rom, en Prag, et stund en janze Jeneration op. Et wor fass wie en Revolution. Vill Studente jinge op de Stroß un woren et satt, sich vun dä Ahle, die allt immer et Rejallt un et Kapital hatte, kujoneere zo losse. Dozo noch dä Kreech en Vietnam un dä Enmarsch en Prag. Do floche dann och ens Stein un et jov Kasalla met der Polizei. En Paris moot der De Gaulle zoröcktredde, un en Bonn, wat domols noch dat Berlin wor, kom en neu Rejierung an et Ruder. De Fraue woodte rebellisch, de Studente wollte metbestemme, wat se liehre sollte, un Künsler wollte mache, wat se wollte.

Un uns Kölle wor och dobei! Nit janz esu rösisch, sage mer ens wie Berlin un Frankfurt, ävver och. Mer wollt en andere Politik, en andere Musik, andere Belder, Häppenings, e ander Medenander em Zosammelevve. Dat do och Blödsinn un Kappes dobei wor: Nu jo.

Ävver die Usstellung em Zeuchhuus hät dat schön dokumenteet, un ville, die jetz die Ahle sin, su jot öm de Siebzich, jingen eröm un sate för sich un ehr Pänz: Do, loor do, ich wor och su eine(r) un wor dobei! Do, die Vietnam-Demo, do dat Vostell-Auto, do die Jrupp „Can“, do Rolf Dieter Brinkmann un Klaus der Geiger, do dä anarchische „Neumarkt der Künste“, un bahl kome die „Bläck Fööss“ un han dä Ahl-Häre-Fastelovend ömjekrempelt. – Jo, un ich, meddendren un met dobei! Tja, do loorste!

Wann de Ahle un su Historiker fröchs, wat Kölle met Revolution un Rebellion zo dun hät, sage se all: 1288 (en Zahl met 8!), de Schlaach vun Worringen, Äzbischof futtü. Dann die staatse freie Reichs- un Hansestadt met Mor un Rud Funke. Un de Franzusezick, mem Code Napoleon, Latäne un Säu vun der Stroß. Un 1848 (8!), wo dä Marx us Trier un dä Engels us Elberfeld em Jözenich et Kommunistische Manifess vörjestellt han. Un 1918 (8!), wo dä Adenauer sich selvs zom Arbeider- und Soldaterot ernannt hät. Un dann, dat en der Nazi-Zick die Kölsche schwer jäje der Hitler jewäse wöre; wat ävver jeloge es, ävver jot klingk. Un dann Nüngzehnaachunsechsich (8!), och allt widder fuffzich Johr her.

Jot, dat mer sich dat noch ens vör Auge föhre kunnt. Dat han uns Stadtmuseum un sing Kuratore jot zosamme jeknuuv. Un et jitt och e schön deck Bejleitboch. – Tja, Kölle!

Alles rennt: Mer han Advent!

Jo, allt Advent. En drei Däch han mer allt der zweite Adventssondach. – No sach nit, die Zick, die jöck un jach! Dat deit die no ens immer, ävver ich mein, em Advent jrad un expré.

Un wat Advent bedügge deit, weiß ich, weiß Do. Do bruch mer jetz he keine Schwaad un eine zo zeije un op schlau zo maache.

Un domet mer dat met dem Advent schön en de Reih kritt un de Zick portioneere kann, dat dat höösch jeit un peu à peu un eint nohm andere, han mer nen Adventskalender. Och wann de Pänz usem Huus sin, jeds Johr weed eine anjeschaff un an ner Pinnwand anjebraat. Eine Dach mät de Frau e Türche op, dann ich. Sei hät dismol de unjerade Zahle.

Ja jo han mer nen Adventskranz! Eine us ech Jröns, eine met veer rude „Azvenzkranzkäze“, wie mer en Kölle sät. Dozo veer rude Küjelcher un su jolde Bengelcher. Alsu: Ne richtije Kranz, nit esu e Jesteck, als wör et vun Allerhellije üvverich jeblivve.

Zint Bärb mem Klütte en de Schohn un der Zinter Kloos mem Hans Muff han mer allt hinger uns, bliev noch et Luci mem Käzekränzche om Kopp. Dann künne mer die Drei och allt widder avhoke.

Su kütt eint nohm andere vun der Liss. – Om ehtste Advent hatte mer ming Schwester met ehre zwei Pänz zo Besök, die alles, wat noh Marzepan nor ussoch, fottjeschnupp han. Jetz om Sondach kütt minge Schwoger, ne freschjebacke Witmann, do reck en Fläsch Nordhäuser. Un om drette Advent kütt de Mamm vun minger Frau; do ben ich usser Huus. – Un der Veete es dis Johr Hellije Ovend; do jitt et nor dä.

Su, Jeschenke. – No weiß mer jo et janze Johr, dat et em Dezember op Chressdach anjeit. Un mänch einer mät sich jo och ens su zweschedurch Jedanke, wann mer su durch de Stadt jeit udder en de Ferie jet süht: Dat wör doch jet för dat un den! Un mer käuf et un versteck et, sage mer ens en nem Schaaf, unger nem Bett, en ner Hött. Mer darf et nor nit verjesse!

Tja, wie jesaat: Advent, jeder rennt! Un dat do och jot ant Laufe küss, krisste jeden Dach Prospekte noch un nöcher en et Huus, domet do no jarnit verjesse deis, wat der Senn vun Chressdach es! – Un bei Plätzjer, Jebäcks un söße Krom kannste och allt widder nohkaufe; et woren nit nor die Zwei vun der Schwester! – Jo, ich weiß: Selverbacke! Jo, nöhks Johr.

Mer han wie immer nen Weihnachtsmaat vör der Dür. Un eintlich es janz Kölle eine: Do kanns vum Dom bes zom Rudolfplatz en einem durchjon: Lämpcher, Büdche, zo Suffe, Leeder, Büdche, zo Mampfe, Karesselche, zo Suffe, Büdche. Un Himmel un Minsche. Alles steit voll vun Busse, die de Lück vun Üvverall erankare un ovends widder fottfahre. Advent heiß jo „Ankunft“: Un Jlöhwing kütt he besonders jot an!

Ach su: Ne Baum bruche mer jo och noch. Dä holle mer en der letzten Woch. Öm de Eck eröm steit jeds Johr einer usem Sauerland. Dä deit mer dä Baum unge schön assfrei maache un su zospetze, dat dä jenau en minge Ständer pass. Heimdrage dun ich noch selver, un de Kartongs mem Schmuck vum Schaaf em Schlofzemmer ravhevve. Dann es de Frau dran.

Jetz sin se am disputeere: Der Hellije Ovend es op nem Sondach; Läden op, Läden zo? – Ich denke, zick däm der Carl Linde der Köhlschrank erfunge hät, dürf dat kei Problem sin.

Bedde, sich bedde un beddele

Üvvermorje, en zwei Däch, sin mer widder suwick: Die eine fiere der Elfte em Elfte un trecke met Trumme durch de Jäjend, die andere fiere der Zinter Mätes un trecke met Päd, Tröte un Fackele durch de Stroße. Un noch andere mache beids.

No hät dä Hillije nit nen Mantel jedeilt wie eine vum C&A udder vum Weinjarten, jed Hälfte met einer Mau, die ein met Knöpp, die andere met Knopplöcher. Nä, dä hät met singem Kootschwäät singen wigge Tojaömhang jedeilt, un hä un dä Beddelmann kunnte sich noch jod un wärm enweckele.

Nu han mer hückzodachs en Kölle och vill Beddelei. Un et kann einem op der Rappel jon, wie se eine anquatsche un och anpacke. De Mihste ävver setzen do, off met nem Papptäfelche („Hunger!“), mänche met Hüng, der ein ov andere deit jet fleute, widder nen andere hät nor ei Bein udder beidse wegjeklapp. Einer hät e paar Kümpche do ston, do kannste jezielt spende: för Esse, för Flöppe, för der Hungk, för zo Kiffe.

Om Nümaat, koot vör Apostele, do, wo fröher ens der Gonski wor, setz off en jriese Frau, die loort nit, die sät nix, die schriev nor Sick för Sick en e Böjelche; un av un an leck se an dä Spetz vun ehrem Steff, do kann dä schön un fett üvvert Papier flötsche. Die han ich ens anjesproche, wat se do schrieve dät. „Mi Levve. Ävver ich ben noch lang nit do, wo ich jetz ben.“ – Dat han ich mer en de letzte Johre anjewennt: die anzospreche, die do beddele.

Nit jeder deit jo beddele: Vill bedde jo och; bedde, em Senn vun bitten. No weiß mer nit immer, wat es dat eine, wat dat andere. Ävver et mät nen Ungerscheed. Bedde is nit Kötte. Ich bedde dich öm ne Jefalle, ich bedde dich, dat do mir nen Euro lihns. Un ich bedde dich öm ne Euro, un do weiß, dä krisste nit mih widder. Dä wör jekött.

Mir hät dat ens ne ahle Fründ jesaat: Sprech met dä Lück! Un die verzälle un verzälle: ov wohr, ov jeloge, wat weiß ich. Nor Zohüre: Wat et nit alles jit. Wat nit irjenswann ens för Stellschruve nit richtich soße udder klemme deite, dat eine zom andere kom. Un mer merk, su wick ben ich nit immer dovun fott jewäse.

Un wann mer zom Herrjott bedde dun, sich bedde deit, dun mer dä jo och bedde. Un bei mänchem es et och fass Beddelei: Do bes dä Jrößte, dann helf mer och! Un och fass Maggelei: Ich ihre Dich un knee mich vör Dich hin, dann dun och jet för mich!

Un wann et Dreijesteen vör Rusemondach en de Kofferjass zor Schwatzen Moderjoddes jeit, weed do jo jeklüngelt: Mer kumme he em staatse Ornat, maache he Buhei mit Zeidung un Fernseh dobei un stelle Käze op. Do weed et wall öntlich Wedder jevve!

Noch jet: En der Bibel steit beim Matschö: Wä bedd, däm weed jejovve. Un: Wä anklopp, däm weed de Pooz opjemaat. – Un domet dat och en der Kopp erenjeit un em Jeheens bliev, hät der Lukas dat och noch ens opjeschrivve.

Dä Jung em Stadion

Et jitt en Still, die eine anlocke kann. Et jitt en Still, wo mer drop waad. Der Wald es sujet. Udder en Wonnung et naachs. Un et jitt en Still, die eine anfällt, üvverfällt, wie en jroße Lautsprecherbox, die plötzlich vun Null op Hundert jedrieht weed. Wo de no üvverhaup nit dran denke deis.

Zwei Junge woren met ehre Rädder die Öcherstroß vum Rudolfplatz eropjefahre, üvver der Mili, un dann üvver de Jahn-Wiese zom Müngersdorfer Stadion. Dat stund do, nä, loch do staats en singer janzen Praach. Et es su jäjen halver Zehn, un et es noch lang Zick bes zom Anpfiff öm halver Veer.

Die Rädder weeden avjestallt. Kei Minsch es do, se jon jetz zo Foß noch nöhter ran, de Jitter sin op, dä Mannschaftsbus us Darmstadt steit leddich op der scheeven Zofahrt. Un dat Marathontor es och op.

Einer vun dä Junge jeit wigger, dä andere traut sich nit un sät: Ich pass op de Rädder op.

Dat Jrön vum Stadionrasen leuch en der Sonn, jrad noh dem deefe Schatten vum Enjangstor, de Tribüne, die wie schwatz do ston. Dat Jrön leuch hell em jleißende Leech, un lock un trick, als wör et et Paradies. Op jeden Fall för ne Jung. Un et es esu still, dat hä si Blood en de Ohre poche un tocke hööt. Un hä jeit wigger, wie em Draum. Nix un keiner deit en ophalde: durch dat Tor, wigger. Un nit höösch, nä, meddendurch. Un hä kütt us dem köhle Schatten, un die heiße Sonn knallt em an der Kopp, hä muss blinzele. Un die Still!

An de fuffzichdausend Minsche künne he schreie, tobe, schänge, kriesche, Ah! un Oh! rofe, jubele un ehr Leeder singe; die ville Leeder, vun Kölle, vum Hätz vun der Welt, vun däm, wat noch alles kumme weed, Seeje, Pokale, Triumphe. Un en die Still jeit dä Jung, üvver Linije, op dä Rasen selvs.

Un do sin jetz alle Amphithiater, Arenas un Stadions en der Ahlen un Neuen Welt, op alle Äddeile öm en eröm. All die wichtijen Tore, die Titel brenge un Ruhm, weeden he un jetz vun em jeschosse, vun em, vun em allein. Hä es däjenije welche. En he dä Still, nor hä, dä alles erreiche well, kann un deit. Un de Sonn leuch un schingk nor em, strohlt nor en an, wärmp nor en. – Dann driht hä sich un läuf jetz dä Wäch vum Meddelkreis zoröck.

En der Enfahrt es e Kamerateam am uspacke, dä Busfahrer mät de Jepäckklappe op, ene Uniformeete verdeilt an Odner Ärmbinde.

Der Fründ steit noch nevven de Rädder un sät: Wä bes do eintlich, mich he su lang waade zo loße!

Jetz flöck zom Dom zor Andaach. Em volle Huus met dä dausende FC-Fans singe un bedde för die neu Säsong. För dä Verein. Un för sich. Dann noch Pommes Rut-Wieß. Un dann widder zom Stadion. Wat ene Dach!

Üvvrijens: Dä FC hät dä Samsdach jäjen Darmstadt bei Sonn, Jeweder un Hagel 2:0 jewonne. – Noch ohne dä Jung.

Däm Vostell si Jeißbockheim

Wat heiß dat dann? Wat soll dat dann jetz allt widder? – No waad doch ehts ens av, un höösch eint nohm andere.

Am zwanzichste Mai wor et esu wick: Der FC, jo, he dä, he unse FC, wor nit nor nit beinoh avjestieje, o nä, dä wor Fünfter jewoode un kann en der nöhksten Säsong international spille! En der Europalija. Et ehtste Mol noh fünfunzwanzich Johre! För vill jung Lück es dat de Dör op zoner Reis en e unbekannt Land. Europa! Wo es dat dann?

Un noh däm Siech jäjen Mainz (wä?) woren se all op die Plaatz jestürmp un hatte dä Rase jefleddert un sich Stöckelcher enjestoche. Nit zo jläuve: Nit avjestieje, op nem einstellije Tabelleplaatz, vör Levverkusen un Jladbach! Un bahl en Rom un Manchester!

Un dann jing et an däm Samsdach em Sonnesching nit zom Jeißbockheim em Jrönjödel. Dä wor zo wick un zo fän vun Lück un Minsche en Kölle, vum Hätz vun der Welt! Alsu: Die Öcherstroß erav, üvver der Rudolfplaatz op de Ringe. Quasi en et Wonnzemmer. Un en däm Wonnzemmer steit dat Möbelstöck för FC-Fans: dat Betong-Auto vum Wolf Vostell. Wie jemaat zom Feere, zom Höppe un Danze, un Fahneschwenke, un Eropklemme, un Eravspringe. Un mer kann sujar noch de Kölschfläsche drop avstelle. Un wat es he allt alles jefeet woode: Allein fünfmol der Opstiech retour en Lija Eins! Sujet kenne die Bayern jar nit.

Dat Betong-Dinge heiß „Ruhender Verkehr“ un dodren es ne Opel Kapitän, dä Nüngzehnhundertnüngunsechzich vun däm Künsler Wolf Vostell enbetoneet wood, un et Autoradio dät noch dobei laufe; die Forme vun däm Auto kann mer schlicht un erjreifend klor un deutlich sinn. Quasi e Auto an sich. Un dat soll och wie ne richtije Klotz su plaatschtich do ston un uns vör Auge föhre, wat dausendfach en unsem Kölle römsteit un uns Stadt domineet. – Dat Betong-Auto hät ens he un do jestande, jetz ävver allt zick bahl dressich Johre he am Hohenzollernring. Un wä dran vorbei jeit udder drop höppe deit, weiß no nit immer, dat dat moderne Kuns es un vun wäm dat es. Ävver beim Dom sät jo och nit jeder „Ah, Jotik!“ un: „Dat hät der Meister Jerhard jemaat!“. – En Kölle es evvens alles ein Stadtkultur, ei Jemölsch: En romanische Kirche jitt et kölsche Messe, em Stadion weede Fastelovendsleeder jesunge, beim CSD hät en Kirch ne eije Wage, un op däm Vostell-Klotz jung Foßballjecke, wie jesaat.

En drei Däch jeit et widder los, un der FC es die Krönung vum ehschte Spilldach.

Un jetz stell der ens vör, der FC wör am Engk vun der nöhksten Säsong Veeter! Ich jläuv ich wööd beklopp! – Ov ich mer nit et bess allt jetz nen Plaatz op de Ringe an däm Vostell singem Jeißbockheim reserveere dun?

Dat et sujet noch jitt

Wat heiß he „Sujet“? Nu ens höösch. Immer widder weed jekümp, dat et Dit un Dat, jo, jrad Dat, nit mih jitt. Domols, jo, fröher! Wat wor dat alles schön, nä, besser, ävver hück! Un dann die Jugend, leev Tant Billa!

Jetz ens der Reih noh. – Em „Spiegel“, däm Intellele-Blättche us Hamburg, jitt et zick Johre Woch för Woch en Rubrik „Früher war alles schlechter“, wo jäje dä Käuverzäll vum tolle Domols anjejange weed; Do loorste! Vill es jo besser jewoode; denk ens an ding Zäng un an et Alder von der Jroß! -

Un Pädsbahn, Wäschköch un Plumpsklo om Hoff wor och nit et Jäle vum Ei.

Jajo hät sich en de letzte Johre, jo, Johrzehnte vill verändert un jedriht. Och en Kölle. Ich denke nor an all die kleine un jode Bäckereie, die an en jroße Kett verkauf woode sin. Udder all die Metzjereie: Futtü. Fleischthek em Supermaat, wann üvverhaup; söns Wöhle en Köhlschränk langs de Wäng. Un dann die kölsche Weetschaffte; nevvenan, op der Eck, wo mer jeden kannt, auch dat Freese usem Karree, un och ens nen Deckel mache kunnt; vill sin fott, sin no e Bistro udder en Shisha-Bar.

Ävver et jitt och noch „Sujet“, wat jeblivve es, wat zo lovve es. Un dat mache ich jetz ens he. Un kunzentreer mich op e paar propere kölsche Weetschaffte, die et jo och noch jitt.

Et sin e paar Sache, mih Sächelcher, die mer ens mih en der Bleck nemme sollt.

Fange mer ens an mem „Bichstohl“, wat e Kontörche es, wo der Baas setz, dä der Üvverbleck üvvert janze Lokal, sing Jäss un och de Köbesse hät. Mihstens es he der Schabau-Usschank un off der Verkauf vun Pittermännche. Un he hät der Baas, udder die Baasin, die Reih met dä Fässer em Auch, wo die Köbesse dä Kranz met dä Kölschjläser beim Enlauf ungerm Zappes danze losse.

Av un zo jitt et och e Lokal, wo do zum Esse vörher noch e Dachessüppche kress, en selvsjemaate Rinderbröh met Nüdelcher udder Markbällcher; wie fröher doheim et Sonndachsmeddachs. Der eine ov andere bedd sich dann vör Freud.

En der „Schreckenkammer“ an Zint Ooschel es der Boddem noch met Sand bestraut. Dä bingk der Stöbb, schört de Planke un sauch et Jedröppels op. En Madrid han ich dat och jesinn; do weeden en däm Sand noch de Zerette met de Schohn usjedröck.

Wann jedrunke weed, un bei unsem leckere Kölsch es dat off vill, muss die Flüssichkeit och widder fott, un mer muss, wie mer sät, „de Äpel avschödde“. Em „Haus Töller“ en der Weyerstroß jitt et dovör drei Hüsjer, schön met Emalljescheldcher bovven an de Dürre: „Damen“, „Herren“, „Pissoir“. Su vörnehm jeiht et en däm Nobel-Brauhuus zo, dat et e extra Urinal-Kabüffje jitt, un dat dat och noch op französisch doherkütt, als wören de Franzuse noch immer he.

Un em „Früh“ Am Hof, un nit nor he, jitt et noch e Kotzbecke, wo die Käls sich an Jreffe fasshalde un leddich maache künne. – Proß!

Jett Leckerch zom Schluss. En nem jode kölsche Brauhuus ston op dä blänke Holzdesche noch immer die schöne blaue Mostertdöppche us Steinjut. Un ne jode Köbes platzeet zom Deensbejinn die Döppcher en de Medde un röhrt met däm kleine Holzlöffelche noch ens schön durch. Jetz künne Kölsche Kaviar, Halve Hahn und Hämmche kumme!

Ja jo jitt et dat noch. Mer muss et nor sinn.

De Wohrheit üvver de Hellije Drei Künninge

Morje han mer Dreikünninge, un dann jeit dat widder los: Wo steit dat, dat dat Künninge wore, dat dat drei wore, un wä weiß jenau, wä do en dem joldene Schring em Dom litt, unsuwigger, unsuwigger. Un dann weed der Zeijefinger jereck: Beim Matthäus steit en däm singe zweite Kapitel nor jet vun Stänedeuter!

Jo, ich jläuv et bahl! Hallo! Su Froge sin för Kölle ruf- un jeschäftsschädijend. Zick johrhunderte vun Johre kumme Millione vun Wallfahrer un Touriste, öm die Reliquie vun dä Drei Künninge zo sinn, un dodrömeröm dä joldene Schring vun däm Nikolaus vun Verdun, un dodrömeröm widder dä Dom.

Wann et noh dä Kritikaster jing, mööt mer jo et Wappe met dä drei Krune entrecke. Un wann de domet ehts ens anfängs: Wat es met dä elf Flämmcher?! – Un dann künnste och dä Dom avriße un do e Parkhuus baue; dä steit nor do un su staats wäjen dä Drei usem Morjeland! – Un dä Matthäus kunnt jo och nit alles wesse, domols.

Su, un jetz ens schön der Reih noh un noh unse kölsche Logik.

Et müsse DREI jewäse sin. Einer jenöch, öm sich schlau zo maache. Dä beloort sich et Ovends de Stäne (kann nit schlofe, nächtlicher Harndrang, wat weiß ich). Dann ävver: Zo zweit kann mer sich jet vörnemme, mer schwaad dodrüvver unger Kolleje. Un: Zo drett deit mer et dann, dä drette sät: Auf, auf, meine Herren! – Et woren alsu DREI.

Et müsse KÜNNINGE jewäse sin. – Wä hatt domols Zick för Stäne zo beloore? Wä hatt domols suvill Jold, Weihrauch un Myrrhe, dat hä dovun noch avjevve kunnt? Wä kunnt sich üvver Woche vun doheim avsetze, öm ne Quös vun andere Lück zo söke? Un wä broht keine Arbeitjeber öm Sonderurlaub zo froge? – Et woren alsu KÜNNINGE.

Un mer wesse jo och, wie se heiße däte: Us däm persische Kaspar, däm hebräische Melchior un däm babylonische Balthasar han mer schön op Kölsch Käsper, Melcher un Baltes jemaat. Wä su schön medden en Kölle logiere deit, dä well jo och op Kölsch kommunizeere un he ankumme.

Un domet och alles demographisch pass, es dä eine nen Ahle, nen andere su dozwesche, un dann noch eine ne Junge.

Un Kölle es jo quasi en Weltstadt; un su kütt der eine he us Europa, dä andere us Asien, un dä drette us Afrika. Amerika jov et domols noch nit. Un mer muss et och nit üvverdrieve. – Un su denke die Lück, die wochelang zo Hundertdausende de Weihnachtsmät besöke un späder he Fastelovend feere: Die Drei sin jo wie meer, kummen vun fän un föhlen sich he sauwohl!

Un jetz ens leev Eldere: Wä well singe Pänz verbeete, als Dreikünninge erömzotrecke un Jeld för Jodes zo sammele? Un: Ich meine jo, dat die, die an dä Drei römmeckere, deselve sin, die die Mondlandung nit jläuve.

„Die Spölmaschin ben ich“

Wie dat esu jeit: Su alt wor die Spölmaschin noch jarnit, ävver se wor kapott. Nu froch mich nit, wie un wat; et dät sich nix. Zoehts hatt ming Frau et selvs probeet, all Knöppcher jedröck, noch nohjeloort om Beipackzeddel, wor jo alles schön avjeheff. Nix wächte un rächte sich. Un jetz wor ich dran. Nit, weil ich doför e Hängche han, nä, ich wollt ävver och jefroch wäde. Un weil de Verwandtschaff bei sujet immer zo minger Frau sage dät: Do häs doch ne Mann! Ja jo hät ming Frau ne Mann, ävver dä Mann ben ich. Mih well ich do jarnit sage. Un ne Montör anrofe kunnt ming Frau och. – Dä: Jetz kütt et Wochenengk, nöhkste Donnersdach jeit et.

No jov et jo ens e Leed, ich jläuv vum Jünter Eilemann, dat jing esu: „Ming Frau die hät en Spölmaschin, die Spölmaschin ben ich“. Ming Frau kannt dat Leed, ich kannt dat Leed; do moot nit vill jeschwaad wäde.

Als mer vör jod veezich Johr zosammejetrocke sin un dann jehierodt han, hatte mer kein Spölmaschin. Un weil ich als Kind immer der Mamm beim Spöl jeholfe un avjedrüch han, wor dä Brasel för mich nix Neues. Un wat noch dozo kom: Weil ich als Quos nit nor avdrüjje wollt, sondern wie die Jroße, alsu de Mamm un de Oma, och ens an die Poleun Topp-Posischen wollt, an et Spöle selvs, un ich dä Fähler jemaat hatt, dat minger Frau ens zo verzälle, loorte die mich nor an un dät mer en Spölkump un et Pril recke.

Ming Frau un ich, mer wore beidse Lehrer un hatten jrad dä Jung, do soß ich vör Johr un Dach em Lehrerzemmer ens widder nevven minger Kollejin, der Frau Jagla, dat wor die Frau vum Chefredaktör von he dä Rundschau, un mer sprochen üvver dit un dat un kome, woröm och nit, op et Spöle. Wat, sat die, ehr sid beidse em Deens, dozo e Kind, un dann kein Spölmaschin? Ich jläuv et bahl! Wat sin Sie dann för ne Mann un Vatter! – Dä Ress vum Vörmeddach han ich mich noch jeschammp, un am Nommedach sin mer zom Kaufhof jejange un han su e Dinge jekauf.

Nä, wat kann mer sich dodran jod jewenne! – De Oma hatt noch nen richtije Spölstein. Die nohm dat fass kochende Wasser vum Klüttehäd un dät dat en en Emaljekump schödde. Un dozo dann e paar Spritzer Zitronesaff. Et Fett jing tirek av un et wor jod för et Posteling. Un jrad et sonndachs dat met dem jolde Rand us Limoges en Frankreich! De Mamm dät dann späder heiß Wasser nemme met nem moderne Spölmeddel met Blömcher op der Plastikfläsch, die mer an de Dür vum Köhlschrank klevve kunnt.

No, dat kom mer alles widder huh, wie ich nevven der kapodden Spölmaschin stundt un mer de Häng fass am verbröhe wor. Ming Frau wor mem Trockedoch dran un dät sich jet fleute.

Och nä: Woröm kom dä Montör ehts am Donnersdach? Dat hätt ming Frau doch jet mih presseere künne!

Deselve Stroß

Ich han ens en derselven Stroß jewonnt wie dä Wolle Petry, quasi schräch jäjenüvver. Domols wor dat ävver noch nit dä Wolfjang Petry, och wann dä allt su heiße dät. Dat wor einfach su ne junge Mann, su wie ich, un wann mer sich soch, dät mer nicke udder Hallo! sage. Späder, als dä berühmp wor, woodt em Ferenseh e Poträ jezeich, un do däte se dat Huus schräch jäjenüvver von däm, wo mer domols jewonnt hatte, zeije. „Tä!“, daach ich, „Do loorste ävver!“, sat ich zo minger Frau. Su wor dat en Klettenberg.

Späder sin mer en de Ennestadt jetrocke. Do wonnte en unse neue Stroß, och widder schräch jäjenüvver, der Grönemeyer; dä wor ävver allt schwer berühmp. Hä hat kein Armbändcher wie dä Wolle Petry, dät ävver och nicke udder Hallo! sage, wann mer sich beim Stüssgen treffe dät, wie der Rewe domols noch heiße dät. Un durch uns Stroß jing och der Holger Czukay vun der Jrupp „Can“, wann hä vun singer Wonnung en der Lindestroß zor Bahn en der Öcher Stroß jing. „Tach!“, „Hallo“.

Mer kann su Stroße jo och historisch sinn, wo deselve Stroß sich durch de Johrhunderte entwickelt hät. Sage mer ens die Öcher Stroß. Alles, wat vum römische Colonia noh Weste moht, sage mer ens noh Belgica, moht do langs. Un alles, wat vum Weste kom, sage mer ens späder Oche, moht och do langs, nor ömjedrieht. Em Meddelalder de Künninge un Kaiser vun däm Karl dem Jroße singem Marmorstohl noh Kölle zom Schring em Dom, met dä Hellije Drei, die jo der Herrjott noch persönlich jesinn hatte. Noch späder fohr üvver die Öcher Stroß de Linnije F, jetz de Sibbe un de Eins, ävver nor erus. Wie jesaat, historisch. – Nemme mer ens de Bäche. Do leef der Duffesbaach met schönem klore Wasser us der Eifel noh unsem kleine Rom, schön langs der Moor. Ävver dann verkom dat, un an dem Bächelche däte sich Färver un Jerber breid maache. Un dat muss jestunke han! Noch 1862 schrivv der Ernst Weyden voller Äkel dodrüvver en singem Boch „Köln am Rhein vor fünfzig Jahren“. Un minge Schwijervatter, ne Schringer, dät mer vun dä schreckliche Bombardierunge em letzte Kreech verzälle, un wie en de Trümmere nevven däm, wat sing Werkstatt jewäse wor, de Dude kollraveschwatz om Trottewar loche. Jetz sin de Bäche en janz breide Stroß zo de Bröcke, un wonne, färve un schringere deit he keiner mih.

Tja, un dann jitt et die Stroß, off och deselve Stroß, wo mer Deile udder sujar si janz Levve verbraht hät. Vielleich sujar jebore es, wo mer em Kinderjade wor, wo mer, entweder en der Stroß selvs udder de Eck eröm en de Schull jejange es, un om Heimwäch met einem Foß om Trottewar un mem andere en der Sod noh Huus jestitzelt es. Un de Mamm dät allt em Finster lijje, un om Hääd dät et en der Pann brutzele. Op der Stroß woodt jespillt, un wann ens e Auto kom, dät mer die Automark rofe. En dä Stroß, immer noch deselve Stroß, un de Eck eröm en de Hötte, dät mer knutsche. Un mänch einer blivv Johre, un der eine udder andere si Levve lang he wonne. Un den Häns hät der Kuckelkorn vörrije Woch avjeholt, us singer Stroß.

Drei Künninge, Dömche, Luther-Pöppche

Su! En zwei Däch han mer Hellije Dreikünninge, un weil die Session dismol su koot es, trecke mer en veer Woche allt om Rusemondach durch de Stadt. Do muss mer he en Kölle höösch oppasse, dat mer dat schön usenander jefrößelt kritt. Et laufe jo jetz allt Sitzunge. – Spädestens hück weede die Künningsfijürcher met ehrer janzen Kumpanei us Deener, Sklave, Fraue un Kamele usem Katöngche jeholt un op de Finsterbank jesatz, su quasi vis-a-vis vun der Krepp, domet se wesse, wo et hinjeit.

No han die Drei jo för uns he en Kölle jet janz Spezielles, wäm verzäll ich dat!- Un als Fijürcher kannste se janzjöhrich kaufe; jeschnetz us Oberammerjau, jejosse, us Pappmaschee, us Plastik, un abstrak als Wäscheklammere. Un am sechste Janewar weed em Dom jeds Johr, ävver nor dann, nohm Huhamp dä Schring bovven em Jevvel opjemaat un mer kann die drei Köppche vun dä Hellije sinn.

Un weil die Drei beim Herrjott an der Krepp wore un ich jetz bei denne bin, ston ich no quasi tirektemang vörm Jesuskingkche. – Letz Johr frochte ne Jung sing Moder: Woher weiß mer dann, dat die dat wirklich sin? Drop die: Do Dööfche, steit doch dran: Kaspar, Melchior, Balthasar!

Mer kann die Drei als Kreppefijure en su Läden doför kaufe, un em Advent vör allem op dä Weihnachtsmät; mer han jo jenoch. Ävver auch als Andenke weede se jän us Kölle metjenomme. – No jitt et nit mih suviel Andenke wis fröher: do stundt jo bei fass jedem em Wonnzemmerschaaf en Jondel us Venedig, ne Eiffelturm us dem Paris, e Brandenburjer Tor, en Baumschiev met Alpe drop jemolt. Un üvverall dät mer sich Schnapsjläsjer besorje. Ävver wat dä jroße Renner wor un es un immer sin weed, sin die Dömcher. En alle Jröße, met Musik dren, op nem Postamentche, op ner Muscheldos, us Zink jejosse, mihstens su jet rötlich; un mer weiß immer, wat et es: e Modellche vun unsem Dom.

Un unjeloge: Die fingste en aller Welt. – Ich kannt ens einer, dä kunnt dat nit ligge, dat die Dömcher irjendwann ens op Fluhmät, he un och em Usland, lande däte. Hä dät die opkaufe un heimbrenge un stallt se en e Rejälche: endlich widder en Kölle am Rhing!

No hatte mer jo letz Johr Luther-Johr wäje dä Reformation vör fönfhundert Johre. Do hät die Firma Playmobil sich jedaach: Mer han Pöppcher vum Dürer un vum Goethe, woröm nit vun däm Luther? Un dat dät sich jot verkaufe, kom bei Pänz an un dät die met dem Mann bekannt maache. Ävver dat kunnt nen evangelische Pastur he en Kölle nit ligge, dat wor däm zo jewöhnlich. Hä dät su Fijürche opkaufe, usem Verkehr trecke, enschmelze un zo Bochstabe jeeße för janz Bedeutungsvolles: „Reformation II“. Tja, su sin su Theologe. Beim Amazon kannste die Pöppcher noch för 15 Euro kaufe, un en der Mayerschen weeden se för 2.99 verramsch.

En zwei Däch sin uns Dreikünninge an der Krepp anjekumme, am Siebte weed am Schring die Klapp zojemaat, am drette Febbuar, am Dach noh Leechmess, flüch dä Baum op de Stroß, un dat janze Kreppeschmölzje kütt em Katong widder op der Schaaf. Un am 12. Febbuar han mer dis Johr Rusemondach.

Wie singe die FC-Fans üvver uns Kölsche, un jrad die müssen et jo wesse: Mer sin nor ne Karnevalsverein!

Dreikünningestroße

Su, jetz han mer Dreikünninge hinger uns, mer setz noch e paar Däch en der Stuff en der Chressdachsdeko, un bei mänchem steit der Baum sujar bes Leechmess. Ävver jetz jeit et och met de Fastelovendssetzunge loss; Äschermettwoch es jo allt om 26. Febbuar.

Ich han mer no ens die Stroße vörjenomme, die met dä Tres Coronati zo dun han. – Zwesche Ebertplatz un Zint Angenis jeit de Nüßer Stroß, un quer drüvver läuf de Balthasarstroß. Dat es die längste vun dä drei Stroße, die noh C+M+B he benannt sin. Halde mer uns ehts ens rächs. Weil dä Balthasar däm Hellije Kingk Jold metjebraht hät, es he op der Eck och ne Juwellier un donevve ne Laden „Kinderträume“ met Spillsaache un Kinderklamotte. Et jitt och ne Bioladen; su e Kingk un Maria un Joseph solle sich jo jesund un zickjemäß ernähre. Un am Engk vun der Stroß es die Hülchrather Stroß, un links de Eck eröm hät en der Nummer Sibbe dä Heinrich Böll jewonnt, jo, dä Böll. Un do dä katholisch jedäuf wor, kunnt dä mem Balthasar och jet anfange.

Jetz retour. Do steit dä staatse Bau vun dä ahl Volksschull, jetz en Jrundschull. Un die Pänz om Hof han Paus un spille un juchze, un losse der Balthasar ne jode Mann sin. Wigger: ne Shaolin-Tempel för Kung Fu ze liere, ne Kinderjade, e Famillijecafé, un widder e Klamottelädche. Un dann op der Eck ne Blomelade, do kann mer dem Maria e Adventsjesteck metbrenge.

Rüvver üvver die Nüßer. Op der Eck der „Stüsser“ för ne Fröhschoppe, un et Kölsch koss 1.60. Op he däm Deil sin zwei Kioske, in einem kannste Jazz hüre, et jitt ne Vietnames, ne Spanier, nen Japaner. Un och ne Bestatter un en Weetschaff, die sujar zwei Bundeskäjelbahne hät. Deck un fett litt do die ahl Feuerwaach, bejrenz von Melchior- un Kasparstroß. Am Engk kütt quer die Krefelder, un mer süht Zint Dröck vum Böhm.

Quer litt die Stroß vum Kaspar, dä Myrrhe metjebraht hät. He sin vill Wonnhüser, ävver och nen Steuerberater; wä weiß, wat su Künninge zo verstüre han. Un för Studente jitt et e „Studierenden-Wohnheim“ un ene Kinderlade, en Ajentur för Schauspiller un ne Jewerbehoff för Solarenerjie: Wann de Sonn schön schingk!

En der Melchiorstroß (dä mem Weihrauch) litt ne Haufe vun sechs E-Roller; apaat! An einer Eck es noch en richtije Poss, an ner anderen ne Schuster; vun he sühste der Dom, wo die drei Künninge jetz wonne. Un en der Stroß jitt et e „Café Courage“, dat brohte die Drei bei Jott, mir ävver hück och noch!

Janz woanders litt die „Dreikönnigenstraße“. Do jeis vun der Vringsstroß en et Hirschjässje, üvver dat Plätzje „An der Eiche“, dann besste do. Et jitt „Tagediebe“ (Buch & Design), „Mona Lieschen“ (Kindersaache), de Weetschaff „Im Schnörres“ (et Kölsch 1.60), et Hotel „Hopper“, nen Kiosk un dann dä Klinkerbau vun der Jrundschull Zwirnerstroß. E Finster steit op un Pänz singe vun „Äpel, Nöss un Marzipan“. Un dann kütt dä „Trude Herr-Park“; vun däm Trude hätt ich jän e Fijürche för uns Krepp.

Un jetz et Engk vun dä Tour. Et Bürjerhuus Stollwerck, met Kultur noch un nöcher.

Su, jetz wesst Ehr all met Dreikünningensstroß Bescheid. – Ävver wo woss die Oma noch Bescheid? – Na klor, am Dreikünningenspöözje!

Dud un nit verjesse

Jedes Johr em November trick en klein Prozession vun der Antoniterkirch en der Schelderjass noh Zint Apostele am Nümaat, un em nökste Johr retour. Katholisch, evanjelisch, Stadt Kölle, Bestatterverband; Käze, e Jedenkboch. Un öm dat jeit et, öm dat, wat dodren steit: Name.

Die Name en däm Boch, dat et janze Johr en einer vun dä zwei Kirche medden en Kölle litt, sin die vun Unbedachte. Lück, die allein jestorve sin, die kein Verwandte mih han, die keine mih han, dä sich öm se kömmert udder kömmere well, Minsche, an die keiner denk, die keiner bedenk, wie jesaat: Unbedachte. Un för die et kein Troorfier jov.

No steit en der Bibel: “Ich han dich bei dingem Name jerofe“; der Herrjott also uns.

Der Name es dat, wat uns vill bedück. Wann dä verhunz weed, wäde mer iggelich. Mer passe op, dat dä jo korek un öntlich jeschrevve weed. Mer söke, wä noch esu heiß. Wann einer jebore weed, muss dä en der ehschten Woch ne Name krijje, om Standesamp. Ävver mer bruche jo nit nor ne Name un en Dauffier, öm ne neujeborene Minsch öntlich en Empfang zo nemme. Mer well met singem Name jo levve, sich zeije, Spure hingerloße. Un am Engk vum Dag sollt mer ne dude Minsch och öntlich unger de Äd brenge. Met nem Name, met singem Name.

Un die, die ich evvens jenannt han, die sorje doför. Jeden Mond jitt et en Dudeanzeich met alle Name, schön fett jedröck, un nen Joddesdeens; dat eine Johr he, dat andere do.

En der Antoniterkirch pass dä Barlach-Engel op Boch, Name un un uns Jeschwister ohne Daach om Kopp op. En Zint Apostele die Veezehn Nuthelfer. Un en Düx un om Südfriedhoff en Zollstock sin Jravfelder, wo die würdich unger de Äd kumme, un op ner Sül ston ehr Name.

Un mer lis die Name, vill schöne, ahle Name, ville vun Hellije, die noh der Dauf op dat Weech oppasse sollte. Wann mer die lis, sin dat ming Name, un dinge, un unsere. En dä Minsche, die en kölsche Hüser, op unsere Stroße un Plätz jewonnt un jeläv han, un jestorve, künne mer uns selver finge. Un wann einer si Levve nit esu jepack hät, udder dat Levve en jepack un jeschöddelt hät: Es bei uns immer alles su jlatt jelaufe? Hät mer nit av un zo schwer Jlöck jehatt, ein, zwei Hängk, die eine jefoht un jehalde han, un vöranjedrevve?

Bahl jeit widder die Prozession, bahl weede widder Name opjerofe, bahl weed widder jebedt. – Un ich denke bei mich: Nor weil mir uns nit verlore han, han mer uns dann allt jefunge?

Eikall

Nä, wat dät dat Leevje en dem Kinderwage strohle un laache, die Äujelcher opjeresse. Et loorte sing Mamm an, Öhrcher un Mühlche wick op, öm jo jarnix zo verpasse. Wie et an dä Leppe vun singer Mamm hing! Loore un lihre, wie die sich bewäje däte! Hüre un lihre, wat de Mamm do sproch! Un wie die Mamm am schwaade wor, wigger un wigger, un wie se et Jeseech vertrok, jet lächele, dann laache dät, un dann woodt se widder ähnz. Dat Kingk kunnt sich nit satt dran sinn.

Dann wor de Mamm mem telefoneere fädich un dät dat Händy en de Handtäsch. Jenoch jeschwaad. Wat se ävver och all an de Jäng hatt, ohne Händy wor dat alles jar nit mih en de Reih zo krijje. Un Fründschaffte met der un der moot mer fläje, do moot mer och ens Zick zom Telefoneere envesteere.

Dat klei Püngelche dät „Eh, eh!“ maache. Nix do, jetz woodt Jummi jejovve, av zor Tagesmutter un dann wigger. Su nen richtijen Eikall wor dat nit. Die Frau hatt jo nit met sich jesproche. Un dat Kingk hatt jedaach, et weed met em jesproche. Ävver dat Leevje hatt de janze Zick de Mamm fixeet, Aug un Ohr nit vun ehr jelosse. Ävver de Mamm dät et jo jarnit anloore un en sing Richtung spreche. Die sproch en de Jäjend, die sproch en jet eren. Ov dat Kleine allt bemerke dät, dat do jarnit met em jesproche woodt, dat et jarnit jemeint wor? Un weil et noch nit woss, wat e Händy es, wor dat för et en Eikallerei.

Av un zo süht mer noch ens ne Eikaller vum ahle Schlaach. Dä einfach nor vör sich hin brabbelt, alles kommenteet, udder am Schänge es. Die Eikallerei hät jo dä Vördeil, dat mer keinem zohüre muss. Nor sich selver. Dat määt dann doch Vill einfacher. No muss mer nit immer met sich de Meinung deile, met allem enverstande sin, wat mer evvens jesaat hät. Mer kritt et ävver schneller widder en de Reih.

Eikalle jitt et su un su, un dann noch esu. Der eine es laut, dä andere mih leis, mänch eine kann mer verston, bei andere höört mer nor su e Jebrabbel, un süht dat Leppespell vum Schwaade. Ävver nit jeder Eikaller hät ne Hau. Mer selver jeit doch, wann mer allein es, durch de Wunnung: Jetz dun ich mich wäsche, dann dun ich mich antrecke, dann maach ich de Bedder. Dann drink ich Kaffee, dat han ich mer och verdeent! – Dat es Denke, ävver met jesproche Wöder. Dä Dichter Kleist nannt dat „Die allmähliche Verfertigung der Gedanken beim Reden“. Also: Eikalle mät schlau!

No wolle mer hoffe, dat dat Leevje em Kinderwage bahl jrößer un händyfähig weed. Un kommunizeere kann. Dann versteit et och sing Mutter besser.

Ens öm der Block trecke un bedde

Nu jot, Kölle es en jroße Stadt, sujar met ner Million Minsche, do kannste nit alles wesse un kenne. Un kriss och nit alles met.

Un wat Relijon un Kirch anjeit: Dom, Dreikünnije, Romanische Kirche, Fronleichnamsprozession: jeschenk. Ävver et jitt immer noch su versteckte klein Saache, wie dat Prozessiönche, vun dem ich he verzälle well.

Hück es Donnersdach, un am nöhkste Sonndach, op Dreifaltichkeit, jeit die Prozession en Zint Apostele, tirek am Nümaat. Die trecken allt vör Fronleichnam un Dom un Müllemer Gottestracht durch ehr Karree, un die Apostelslück sagen dat och klor un laut: Mir dürfen allt vör dem Dom jon, nor meer!

Ehts en Mess en der schön ahl un jroß Kirch, dann weed erusjetrocke, wie vill Lück et eintlich nor noch vun Verzäll, ahl Belder un Erinnerunge an de eije Kindheit kenne: Streukinder usem Kinderjade vörop, e paar Messdeener met Klingele un Fähncher, en jroße Musikkapell met vill Tröte, wall fuffzich, sechzich Mann, der Hemmel, von veer staatse Käls jedrage, e Pastürche drunger, dat met e nem Brokatdoch de Munstranz drät. Un wann de Sonn schingk, hät der Herrjott och sing Freud un löt alles schön leuchte. Der Kirchenchor, de Frauenvereinijung, dann die, vör die die Apostelskirch noch vill bedück. Die jon nit nor, die schreiten, ävver nit mih em Block un en Reihe, die Zigge sin vorbei. Vill Leeder weeden jesunge, die ahle Leeder, die mer ävver met Schmackes singe deit, als wöre mer all Kummilionskinder un däten uns met Stolz he zeije.

Un dat deit die Prozession jo och. Mer soll sich, ov schwer fromm udder nit, wäjen singer Relijon, singem Jlauben nit versteche, un wann johrhundertelang met Hellijem Kölle un Treuester Dochter Roms renommeet woodt, kann mer dat jo och noch ens e kleibitzelche zeije.

Also: Us der Kirch erus, rächs zom Adenauerdenkmol hin, dä jo us dem Veedel he kütt un en dat ahle Apostelsjymnasium jejange es, dann en de Apostelsstroß. Un wo jetz en Bochhandlung es, en Nr. 7, hät ens Karl Marx jewonnt; wie dat su jeit. Et Gloria, fröher e Kino, jetz sujet wie e Thiater, dann kütt en Danzschull, un en zwei, drei Schauun Wonnungsfinster süht mer klein Altärche, met nem Mutterjöddesje, Blome un Käze. Dann ne jode Metzjer, en schön Bäckerei, un dann sin mer allt an nem Plätzje, wat se nom Müllewitsch benannt han, un dä muss jetz och als Fijur do op ner Bank setze; för Selfies. He stundt fröher eint von dä Stationsaltärcher, wo mer anhalde dät, bedde un singe, un dann wigger trok. Jetz trick mer nor noch wigger. Jeder bedd för sich un summp met der Blaskapell. De Ihrestroß, de Walljass; un dann doch noch ne Stopp, an der ahl Jrundschull. De Trapp es dekoreet, un Pänz un Lehrer solle jo nit ohne Sän blieve. De Palmstroß erin, un an nem Huus driht der Orjelspalm si Örjelche. Ren en der Friesenwall, zor Meddelstroß met dä düüre Klamottelädche. Un do hööt mer allt die schwer Jlocke vun Zint Apostele; jetz hät mer et bahl jeschaff. Noch et Tantum Ergo, wat dä Thomas vun Aquin jo en Kölle jeschrivve hät, un der Schlusssän. Dann räump Bruno, dä flissije Küster, Altar, Käzeleuchter un Teppich fott. Un dann jeit dat Pfarrfess loss: Et Kölsch läuf, de Rievkoche brutzele, et weed verkimmelt un jemümmelt. Un jeschwaad. E Dörp en uns Millionenstadt.

Un do mer dis Johr he em Veedel nen Stadtlauf han, kütt ehts die Prozession un dann die Mess. Un stell der vör: Dä Wäch jeit dismol ömjedriht! Dat es jo wie beim Rusemondachszoch zick e paar Johr. Ävver bei uns en Zint Apostele nor eimol en achhundert Johre!

Бесплатный фрагмент закончился.

901,53 ₽

Жанры и теги

Возрастное ограничение:
0+
Дата выхода на Литрес:
22 декабря 2023
Объем:
112 стр. 5 иллюстраций
ISBN:
9783939666516
Издатель:
Правообладатель:
Автор
Формат скачивания:

Похожие книги